[صفحه اصلی ]   [ English ]  
:: صفحه اصلي ساختار مؤسسه گروه های پژوهشی اخبار و رویدادها جستجو ثبت نام تماس با ما ::
بخش‌های اصلی
مدیریت مؤسسه::
گروه های پژوهشی::
پروژه ها::
فصلنامه توسعه دانش بنیان::
مقالات کاری::
پایش توسعه ایران::
نقد و بررسی سیاست ها ::
بازار نوآوری::
ساختار مؤسسه::
اخبار رویدادها::
آشنایی با پایگاه::
عضویت در پایگاه::
تسهیلات پایگاه::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
..
:: نیازسنجی سرمایه انسانی برای تحقق اقتصاد دانش ینیان ::

نویسنده: دکتر یعقوب انتظاری

یکی از ویژگی های اساسی جوامع انسانی تغییر است. منشأ تغییر نیر خود انسان است. انسان با توجه به نیازی که دارد و تلاش فکری و جسمی  که در رابطه با ارضاء نیاز خود می کند، در رابطه متقابل (گاه با همکاری وگاه با رقابت ) با یکدیگر موجبات تغییر را فراهم می آورند. اصل تغییر که مبتنی بر تلاش فکری و توسعه دانش است، به نوع بشر تعلق دارد و به ملت و نژاد خاصی مختص نمی شود. اما با توجه به متفاوت بودن سطح تلاش، بخصوص تلاش فکری که به توسعه دانش و در نتیجه توسعه تکنولوژی می انجامد، تغییر درتمام دوره ها و تمام جوامع همسان و همزمان اتفاق نمی افتد. مهمترین وجه ممیزه جوامع از یکدیگر، روش بر خورد با تغییر است. اصولاً ملل پیشرفته مللی هستند که یا منشاءتغییرند، یا تغییر را پیش بینی کرده و با آن بر خورد مناسب می کنند و از آن بطور مطلوب بهره برداری می نمایند. در مقابل کشورهای عقب مانده کشورهای هستند که ابتدا تغییر را نمی پذیرند و به ساختاری های فیریکی و فکری دیرین خود پافشاری می کنند و بعد از مدتی مجبور به پذیرش تغییر می شوند.

در گذشته دگرگونیها به آهستگی رخ می داد و زمان لازم برای انطباق با واقعیت های جدید وجود داشت. اما در دو دهه پایانی قرن بیستم و اولین سالهای قرن بیست و یکم سرعت دگرگونی در جهان چنان بالا گرفته است که بی اغراق هیچ سابقه و زمینه ای که راهنما باشد در دست نیست. اینک دگرگونی بس بنیادی در پیش است. منشاء این دگرگونی سه نیروی متعامل، یعنی انقلاب فناوری اطلاعات، جهانی شدن اقتصاد وگسترس فعالیت های مربوط به دانش(تولید،توزیع،تبدیل وترویج دانش) و مبتنی بر دانش در کشورهای توسعه یافته  است. جامعه جهانی بطور عام، و جوامع توسعه یافته بطور خاص، در حال ورود به فاز جدیدی از توسعه هستند که اصطلاحاً «جامعه دانش[1]»، و سیستم اقتصادی آن را «اقتصاد دانش[2]» (دراکر، 1995) یا «اقتصاد یادگیری[3]» می نامند (Lundvall and Johnson ,1994)). هر سیستم اقتصادی واقع در این فاز توسعه اصطلاحاً «اقتصاد مبتنی بر دانش[4]» گفته می شود{;OECD,1996 دراکر، 1993،ص324}. طبق تعریف اقتصاد مبتنی بر دانش اقتصادی است که بطور مستقیم بر تولید، توزیع و استفاده از اطلاعات و دانش متکی است(OECD,1996).

با ظهور اقتصاد های مبتنی بر دانش در عرصه جهانی، هم سیستم های تولید و توزیع کالا وخدمات، و هم سیستم‌های تولید و توزیع، تبدیل و ترویج  دانش، دچار دگرگونی شده و خواهد شد. این تحول در جامعه و اقتصاد جهانی، اقتصادهای مبتنی بر منابع طبیعی مانند ایران را با چالش‌های بنیادی و جدیدی مواجه می سازد. بخش اعظم این چالش‌ها متوجه بخش دانش، بخصوص آموزش عالی است. چراکه اگر اقتصاد ایران بخواهد بطور عادی و طبیعی فرایند توسعه را طی کند، راهی بس طولانی و نافرجام در پیش خواهد داشت و ممکن است در بین راه در اثر رقابت شدید جهانی از بین برود. لذا، اقتصاد ایران بایستی  بدون طی فاز اقتصاد صنعتی موجود، وارد فاز اقتصاد دانش شود و به اقتصاد مبتنی بر دانش تبدیل گردد.

تحقق اقتصاد مبتنی بر دانش در یک کشور نیازمند راهبرد نوینی به نام «توسعه مبتنی بر دانش» است. طبق سند چشم انداز، نقشه جامع علمی کشور و قوانین برنامه های چهارم و پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور، ایران خواهان توسعه مبتنی بر دانش[5] و کسب مزیت رقابتی در گستره اقتصاد جهانی است و عزمی راسخ  برای رسیدن به اقتصاد و جامعه مبتنی بر دانش[6] دارد. این در حالی است که بسیاری از نیروها و عوامل مؤثر در ظهور اقتصاد جهانی دانش و ساخت اقتصاد مبتنی بر دانش، از جمله نظام آموزشی، نظام نوآوری،  فناوری اطلاعات و ارتباطات و نظام انگیزشی مناسب در ایران بسیار ضعیف هستند.

 بنابراین، شرط لازم برای توسعه مبتنی بر دانش در ایران توسعه هریک از نظام های یاد شده است. توسعه هریک از نظام های یاد شده خود نیازمند سرمایه انسانی ویژه‌ای است. چون، قابلیت ها و شایستگی‌های توسعه همواره در سرمایه انسان تجسم و تبلور پیدا می کند؛ انسان‌ها هستند که دانش را خلق می کنند و تعالی می بخشند؛ و از آن بهره برداری می کنند و از طریق آن به دانایی و خردمندی می رسند؛ و در نهایت این انسان‌ها هستند که دانش را کسب می کنند و به دیگری انتقال می‌دهند. بنابراین، برخلاف اقتصاد صنعتی در اقتصاد دانش انسان مرکزیت دارد. اما نه هر انسانی بلکه انسانی که فرهیخته است و با توجه به شایستگی های کانونی[7]  که کسب می کند، دانش را به ارزش های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تبدیل می کند. هر چقدر تعداد انسان‌هایی با شایستگی های کانونی در یک جامعه بیشتر باشد، آن جامعه بالنده تر است.

انباشت سرمایه انسانی ویژه اقتصاد مبتنی بر دانش توسط نظام آموزش عالی صورت می گیرد. اما تحقیقات نشان داده است که  متأسفانه نظام آموزش عالی فعلی ایران توانایی توسعه سرمایه انسانی ویژه اقتصاد مبتنی بر‌دانش (انتظاری،1380)، و  تربیت انسان‌هایی با شایستگی های کانونی را ندارد(شارع پور و همکاران،1380).

انباشت سرمایه انسانی ویژه اقتصاد مبتنی بر دانش و تربیت انسان‌هایی با شایستگی های کانونی در ایران، نیازمند تحولات اساسی در نظام آموزش عالی ایران، بازآفرینی آن و ساخت یک نظام یادگیری عالی است. این در حالی است که در تحقیقات گذشته( در خصوص نیاز سنجی و توسعه منابع انسانی) بیشتر جنبه های کمی سرمایه انسانی مد نظر بوده است و توجهی چندانی به محتوا و عمق یادگیری(دانش، بینش، نگرش، گرایش و توانش) سرمایه انسانی، و در نتیجه بازآفرینی نظام آموزش عالی نشده است.

 بنابراین، نیازسنجی سرمایه انسانی و در نهایت باز آفرینی نظام آموزش و یادگیری عالی و تبدیل آن به یک نظام یادگیری پویا، باز و آزاد که خواسته های گسترده را با محدودیت منابع آشتی می دهد، از اولویت های اصلی نظام تحقیقاتی و اجرایی کشور است.

 

[1] -Knowledge Society

[2] -Knowledge Economy

[3]- Learning Economy

[4]-Knowledge-Based Economy

[5] Knowledge –Based  Development

[6] Knowledge –Based  Economy and Society

[7] : Core competence.انسانی دارای شایستگی های کانونی است که یادگیرنده و خود یادگیرنده باشد. ، با ابزارهای تولید دانش ، توزیع، تبدیل و ترویج و بهره برداری از دانش و تکنولوژی آشنا باشد. ، خلاق و نوآور  و کارآفرین باشد و ....

  
تسهیلات مطلب
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش
نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ
ارسال به دوستان ارسال به دوستان


کد امنیتی را در کادر بنویسید >
::
کلیدواژه ها: آموزش عالی یادگیری عالی | اقتصاد دانش بنیان | سرمایه انسانی |
دفعات مشاهده: 6072 بار   |   دفعات چاپ: 167 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر
مؤسسه پژوهش و توسعه دانش بنیان Institute of Research and Knowledge-based Development

نقل از مطالب سایت با ذکر نام نویسنده و  عنوان سایت بلامانع است.

Persian site map - English site map - Created in 0.045 seconds with 877 queries by yektaweb 3600