[صفحه اصلی ]   [ English ]  
:: صفحه اصلي ساختار مؤسسه گروه های پژوهشی اخبار و رویدادها جستجو ثبت نام تماس با ما ::
بخش‌های اصلی
مدیریت مؤسسه::
گروه های پژوهشی::
پروژه ها::
فصلنامه توسعه دانش بنیان::
مقالات کاری::
پایش توسعه ایران::
نقد و بررسی سیاست ها ::
بازار نوآوری::
ساختار مؤسسه::
اخبار رویدادها::
آشنایی با پایگاه::
عضویت در پایگاه::
تسهیلات پایگاه::
::
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
دریافت اطلاعات پایگاه
نشانی پست الکترونیک خود را برای دریافت اطلاعات و اخبار پایگاه، در کادر زیر وارد کنید.
..
:: تحلیلی بر مسائل آموزش عالی ایران ::

دکتر یعقوب انتظاری

هدف نهایی همه ملت‌ها (آشکار یا ضمنی) توسعه انسانی پایدار است. یادگیری خوب بطور عام و آموزش عالی بطور خاص کانون و چرخه توسعه انسانی پایدار در سطوح خرد و کلان محسوب می شوند. آموزش عالی با نهادینه‌سازی و به جریان درآوردن، اطلاعات، دانش، صفت های حسنه، قابلیت‌ها و ارزش‌های انسانی در وجود افراد و جامعه، توسعه انسانی پایدار را به ارمغان می آورد. البته بسترهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصاد و سیاسی نقش مهمی در این فرایند دارند(شکل-1). در واقع، آموزش عالی در یک کشور زمانی اثر بخش خواهد بود که بتواند هر چه بیشتر و بهتر به توسعه انسانی کمک کند. شرط لازم برای کمک آموزش عالی به توسعه انسانی پایدار، اشتغال پایدار و کارآفرینی مؤثر دانش آموختگان آموزش عالی در نظام اقتصادی است. اشتغال پایدار و مؤثر  دانش آموختگان آموزش عالی به این معنی است که 1- تمام افرادی که به منظور دستیابی به شغل بهتر و درآمد بالاتر تحصیل کرده اند، ب‌توانند شغل مناسب خود را پیدا کنند(بیکاری وجود نداشته باشد) و  تا زمانی که دوست دارند شغل مناسب خود را داشته باشند؛2- دانش آموختگان از طریق شغل خود بتوانند برای خود، سازمان خود و کشور خود مفید باشد؛ 3- تطبیق لازم بین «دانش، مهارت و گرایش های مورد نیاز برای تصدی شغل موجود» و «دانش، مهارت و گرایش های دانش آموخته آموزش عالی» وجود داشته باشد؛ 4- دانش آموختگان آموزش عالی دارای بهره وری مناسب در فعالیت مربوطه باشند؛ 5- دانش آموختگان آموزش عالی در شغل های شان یادگیرنده، خلاق و نوآور باشند. کارآفرینی مؤثر نیز به معنی ایجاد کسب و کار جدید، نوآورانه، مبتنی بر دانش و پایدار در فعالیت های  مرتبط با تخصص فرد است.

شکل 1. اثر آموزش عالی بر توسعه انسانی پایدار

AWT IMAGE

 آمار رسمی سرشماری نفوس و مسکن سال 1390 نشان می‌دهد که در ایران حداقل 3/15درصد از نیروی کار با مدرک دانشگاهی نتوانسته بودند شغل مناسب خود را پیدا کنند و بیکار مانده بودند؛[1] حدود 53 درصد از آنها مزد و حقوق‌بگیر دولت، 26درصد مزد و حقوق‌بگیر بخش خصوصی بودند؛ حدود 7/10 درصد از نیروی کار با مدرک دانشگاهی به‌طور مستقل (خوداشتغالی) کار می‌کردند و تنها 2/3 درصد از آنها به‌عنوان کارفرما مشغول به فعالیت اقتصادی بودند؛ در بعضی از رشته‌ها (ازجمله رشته‌های کشاورزی) تنها 6/10 درصد دانش‌آموختگان در شغل‌های مرتبط شاغل بودند (مرکز آمار ایران، 1390). از میان شاغلان مرتبط نیز سهم کمّی سطح دانش، مهارت و گرایششان با دانش، مهارت و گرایش مورد نیاز برای انجام شغل، تطبیق داشت.

ایران از نظر جذب دانش، اشاعه دانش، خلاقیت و نوآوری در میان 145 کشور جهان به‌ترتیب رتبه‌های125، 138، 127 و 120 را دارد (INSEAD and WIPO,2013). این مسائل باعث شده بهره‌وری نیروی کار در سطح نازل باقی بماند. بررسی نماگرهای بین‌المللی نشان می‌دهد که ایران از نظر بهره‌وری نیروی کار در میان 148 کشور جهان رتبه 130 را دارد (WEF,2013).

نمودار 1. نرخ بیکاری دانش‌آموختگان برحسب گروه‌های عمده تحصیلی در سال 1390

طبق سرشماری 1390

AWT IMAGE

بحث بالا حکایت از آن دارد که متأسفانه آموزش عالی در ایران از اثربخشی و ثمربخشی لازم برخوردار نیست. حال این سؤال مطرح است که چرا آموزش عالی ایران اثربخش نیست ؟ مشکل از کجاست؟ دو رویکرد متفاوت در پاسخ به این پرسش وجود دارد: رویکرد جزئی و بخشی‌نگر و رویکرد یکپارچه و جامع‌نگر. در رویکرد بخشی و جزئی‌نگر، بعضی از سیاستگذاران کلان عدم اثربخشی آموزش عالی را ناشی از ضعف خود نظام آموزش عالی و عملکرد وزارت علوم می‌دانند؛ در مقابل، بعضی دیگر از سیاستگذاران و مدیران اجرایی مشکل را از جانب نظام اقتصادی می‌پندارند، اما رویکرد جامع‌نگر مشکل را چندجانبه و پیچیده در نظر می‌گیرد. هدف مقاله حاضر پاسخ به این سؤال با رویکرد جامع‌نگر است.

 

[1]. البته مسئولان وزارت کار رقم بیکاری دانش‌آموختگان را بیش از 2 برابر رقم رسمی اعلام می‌کنند (روزنامه آرمان، 7/4/1393).

دفعات مشاهده: 1732 بار   |   دفعات چاپ: 184 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر
::
مؤسسه پژوهش و توسعه دانش بنیان Institute of Research and Knowledge-based Development

نقل از مطالب سایت با ذکر نام نویسنده و  عنوان سایت بلامانع است.

Persian site map - English site map - Created in 0.05 seconds with 39 queries by YEKTAWEB 3767